ஒரு பறவைத் தின்றது; இன்னொன்று பார்த்துக்கொண்டே இருந்தது

ஒரே மரத்தின் ஒரே கிளையில் இரண்டு பறவைகள். அவை எப்போதும் சேர்ந்த தோழிகள்.

ஒரு பறவை பழம் தின்றுகொண்டிருக்கிறது. பழம் இனிப்பு. மீண்டும் மீண்டும் அதையே எடுக்கிறது.

இன்னொரு பறவை ஒன்றும் தின்னவில்லை. அருகிலேயே இருந்து முதல் பறவையைப் பார்த்துக்கொண்டிருக்கிறது. தடுக்கவில்லை; பழத்தைப் பறிக்கவில்லை; வேறு கிளைக்கும் போகவில்லை.

மந்திரம் பழத்துக்கு பெயர் சொல்கிறது—பிப்பலப் பழம். ஆனால் மரம் எந்த மரம் என்று சொல்லவில்லை.

அடுத்த மந்திரத்தில் மொழி மாறுகிறது. அதே மரத்தில் இப்போது ஒரு மனிதன் தாழ்ந்து, துக்கத்தில், குழப்பத்தில் இருக்கிறான்; தனக்கு ஆளுமை இல்லை என்று உணர்கிறான்.

பிறகு அவன் மற்றவனைப் பார்க்கிறான். அதன் மகிமையைப் பார்க்கிறான். அப்போது துக்கம் நீங்குகிறது.

ஆனால் பார்த்துக்கொண்டிருந்த பறவை புதிதாக எதுவும் செய்யவில்லை. கீழே இறங்கவில்லை; பேசவில்லை; தின்னுவதை நிறுத்தவில்லை. மாறுவது முதல் பறவையின் பார்வை—அது இறுதியில் மற்றவனை கவனிக்கிறது.

இந்த உருவகம் மुण்டக உபநிஷத்தை விடப் பழமையானது. இதே மந்திரம் தீர்கதமஸ் பாடிய ரிக் வேதப் புதிர்ச் சூக்தத்தில் உள்ளது; ஸ்வேதாஸ்வதர உபநிஷத்திலும் மீண்டும் வருகிறது.

பிற்கால ஆசார்யர்கள் இந்த இரண்டு பறவைகளை ஒரே விதமாக விளக்கவில்லை. கட்டுப்பட்ட ஆத்மா, சாட்சி, இறைவன், என்றும் வேறுபட்ட இரு தத்துவங்கள்—பல வாசிப்புகள் உள்ளன. மூல மந்திரம் ஒரே விளக்கத்தை இறுதி என்று பூட்டவில்லை.

அதனால் கதையும் உடனே பெயர்ப் பலகை வைக்கவில்லை. ஒருவர் தின்னுகிறார்; ஒருவர் பார்க்கிறார்; துக்கம் மாறுவது முதல் ஒருவர் அருகிலேயே இருந்த துணையைப் பார்க்கும் நொடியில்.

மரம் மாறவில்லை. பழம் மாறவில்லை. இரண்டாவது பறவையும் அங்கேயே இருந்தது. மாறியது ஒரு பார்வையின் திசை மட்டும்.